Magnez — dlaczego na etykietach występuje w tak wielu formach?
Na jednym opakowaniu widzimy cytrynian magnezu, na drugim bisglicynian, na trzecim tlenek, a na kolejnym L-treonian magnezu.
Czy to nadal ten sam magnez?
Tak — składnikiem mineralnym pozostaje magnez. Zmienia się natomiast związek chemiczny, w którym został zastosowany.
To najważniejsza zasada potrzebna do zrozumienia całej kategorii.
Magnez nie występuje w suplementach jako kawałek metalu
Magnez jest pierwiastkiem chemicznym oznaczanym symbolem Mg.
W suplementach wykorzystuje się jednak odpowiednie związki będące jego źródłami. Magnez może być związany między innymi z cytrynianem, glicyną, tlenem, chlorkiem, mleczanem czy L-treonianem.
Dlatego powstają nazwy:
cytrynian magnezu
bisglicynian magnezu
tlenek magnezu
L-treonian magnezu.
Aktualny unijny wykaz źródeł magnezu stosowanych w suplementach obejmuje wiele takich substancji, w tym sole magnezowe kwasu cytrynowego, bisglicynian magnezu, tlenek magnezu oraz L-treonian magnezu.
Dlaczego tworzy się różne związki magnezu?
Ponieważ związki chemiczne magnezu mają różne właściwości.
Mogą różnić się między innymi:
budową chemiczną, rozpuszczalnością, udziałem samego magnezu w masie związku oraz zachowaniem w produkcie i przewodzie pokarmowym.
To właśnie dlatego 500 mg jednego związku nie musi dostarczać tyle samo magnezu co 500 mg innego.
Nie należy więc porównywać produktów wyłącznie na podstawie masy całej użytej substancji.
Cztery przykłady
Cytrynian magnezu
To określenie odnoszące się do soli magnezu i kwasu cytrynowego.
Bisglicynian magnezu
W tej formie magnez jest związany z glicyną. Nazwa „bis” wskazuje na dwie jednostki glicynianowe związane z magnezem.
Tlenek magnezu
To prosty związek magnezu i tlenu — MgO.
L-treonian magnezu
To związek magnezu z L-treonianem, który stosunkowo niedawno wszedł do europejskiego otoczenia regulacyjnego suplementów.
Każda z tych nazw opisuje inną substancję będącą źródłem tego samego składnika mineralnego — magnezu.
Czy różne formy wchłaniają się tak samo?
Nie wszystkie zachowują się identycznie.
NIH Office of Dietary Supplements zwraca uwagę, że formy dobrze rozpuszczające się w cieczy są na ogół wchłaniane lepiej niż słabiej rozpuszczalne. W niewielkich badaniach cytrynian, mleczan, chlorek i asparaginian magnezu wykazywały wyższą biodostępność niż tlenek i siarczan.
To jednak nie oznacza prostego podziału:
„dobra forma” kontra „zła forma”.
Biodostępność jest tylko jedną z cech związku. Przy czytaniu konkretnego produktu trzeba również wiedzieć, ile magnezu rzeczywiście dostarcza, jaka jest porcja i co dokładnie deklaruje producent.
„Organiczna forma magnezu” — co to znaczy?
W chemii określenia organiczny i nieorganiczny odnoszą się do budowy związku.
Cytrynian czy bisglicynian zalicza się do związków organicznych, natomiast tlenek magnezu jest związkiem nieorganicznym.
Nie jest to jednak ranking jakości.
„Organiczny” w nazwie chemicznej nie oznacza automatycznie „naturalny”, „ekologiczny” ani „najlepszy”.
Temu określeniu poświęcimy osobne hasło w Encyklopedii.
Forma magnezu a ilość magnezu
Wyobraźmy sobie etykietę zawierającą nazwę:
cytrynian magnezu.
Cytrynian jest całym związkiem chemicznym. Tylko część jego masy przypada na sam magnez.
Dlatego trzeba odróżnić:
masę związku
od:
ilości magnezu dostarczanej przez ten związek.
Ta druga informacja jest kluczowa przy odczytywaniu wartości odżywczej produktu.
Czy istnieje najlepsza forma magnezu?
Sama lista dopuszczonych źródeł nie odpowiada na takie pytanie.
Fakt, że cytrynian, bisglicynian, tlenek albo L-treonian może być stosowany jako źródło magnezu, oznacza przede wszystkim jego status regulacyjny.
Nie tworzy rankingu:
- najlepszy,
- drugi najlepszy,
- najgorszy.
Na Vitaminy.pl zamiast takiego rankingu pokazujemy:
co to za związek → ile magnezu reprezentuje → jakie ma właściwości → co widzimy na etykiecie.
Jak czytać etykietę?
Najpierw sprawdź trzy rzeczy:
jaka forma magnezu została zastosowana, ile magnezu deklaruje produkt oraz jakiej porcji dotyczy ta wartość.
Dopiero później warto analizować dalsze szczegóły.
Co dalej?
Poznaj poszczególne formy:
→ L-treonian magnezu — co oznacza ta nazwa?
→ Cytrynian magnezu — czym jest?
→ Bisglicynian magnezu — co oznacza określenie „chelat”?
→ Tlenek magnezu — skąd ta nazwa?
→ Magnez elementarny — co oznacza na etykiecie?
Ważna informacja
Vitaminy.pl ma charakter edukacyjny, informacyjny i konsumencki. Publikowane materiały porządkują publicznie dostępne informacje o składnikach, żywności, suplementach i wellness. Nie stanowią diagnozy, porady lekarskiej lub farmaceutycznej ani indywidualnego planu żywienia lub suplementacji. Informacje dotyczące konkretnych produktów należy każdorazowo sprawdzać na ich aktualnych etykietach i w materiałach producenta.
2. Cytrynian magnezu — czym jest?
Cytrynian magnezu to określenie związku lub grupy soli powstających z magnezu i kwasu cytrynowego. Jest jedną z form stosowanych jako źródło magnezu w suplementach.
Najważniejsze jest rozróżnienie:
magnez = składnik mineralny
cytrynian magnezu = forma, w której magnez został zastosowany.
Co oznacza „cytrynian”?
Nazwa pochodzi od kwasu cytrynowego.
Jego sole nazywane są cytrynianami.
Kiedy z jonami cytrynianowymi związany jest magnez, otrzymujemy związki określane jako cytryniany magnezu.
Unijne przepisy wymieniają sole magnezowe kwasu cytrynowego jako dopuszczone źródła magnezu w suplementach.
Czy istnieje tylko jeden cytrynian magnezu?
Nie zawsze nazwa konsumencka opisuje jedną identyczną strukturę w każdym produkcie.
Bazy chemiczne pokazują różne formy soli magnezu i kwasu cytrynowego, o odmiennej stechiometrii i stopniu uwodnienia.
Dlatego określenie „cytrynian magnezu” pomaga zidentyfikować rodzinę związku, ale nie zawsze wystarcza do samodzielnego obliczania dokładnej zawartości magnezu.
Najpewniejszą informacją pozostaje deklaracja na etykiecie konkretnego produktu.
Czy cytrynian magnezu ma coś wspólnego z cytryną?
Pośrednio nazwa chemiczna jest związana z kwasem cytrynowym.
Nie oznacza to jednak, że suplement zawiera po prostu:
magnez + sok z cytryny.
Kwas cytrynowy jest określonym związkiem chemicznym występującym w naturze, ale wykorzystywanym również w procesach technologicznych.
Nazwa „cytrynian” opisuje związek chemiczny, a nie smak czy pochodzenie produktu.
Czy cytrynian jest witaminą C?
Nie.
To częsta potencjalna pomyłka.
Kwas cytrynowy i kwas askorbinowy, czyli witamina C, są różnymi związkami.
Cytrynian magnezu nie oznacza więc „magnezu połączonego z witaminą C”.
Co wiadomo o rozpuszczalności i biodostępności?
NIH wskazuje cytrynian jako jedną z form magnezu, które w małych badaniach były lepiej wchłaniane niż tlenek magnezu.
To cenna informacja o właściwości formy.
Nie oznacza jednak automatycznie:
„cytrynian jest najlepszym magnezem”.
Porównanie gotowych produktów wymaga więcej informacji niż sama nazwa źródła.
Cytrynian magnezu a magnez elementarny
To szczególnie ważne.
Jeżeli na etykiecie znajduje się określona masa cytrynianu magnezu, nie należy zakładać, że cała ta masa jest magnezem.
Część masy związku przypada na magnez, a część na pozostałe elementy jego struktury.
Dlatego przy produkcie szukamy przede wszystkim informacji:
ile mg magnezu dostarcza wskazana porcja.
Co nazwa mówi?
„Cytrynian magnezu” mówi nam przede wszystkim:
jakiego typu źródło magnezu zastosowano.
Nie mówi automatycznie:
jakiej jakości jest cały produkt, ile kapsułek należy przyjmować, czy produkt jest odpowiedni dla konkretnej osoby ani czy jest lepszy od wszystkich innych form.
W skrócie
Cytrynian magnezu jest źródłem magnezu związanym z kwasem cytrynowym.
Warto zapamiętać:
cytrynian ≠ witamina C
oraz:
masa cytrynianu ≠ masa samego magnezu.
Ważna informacja
Vitaminy.pl ma charakter edukacyjny, informacyjny i konsumencki. Publikowane materiały porządkują publicznie dostępne informacje o składnikach, żywności, suplementach i wellness. Nie stanowią diagnozy, porady lekarskiej lub farmaceutycznej ani indywidualnego planu żywienia lub suplementacji. Informacje dotyczące konkretnych produktów należy każdorazowo sprawdzać na ich aktualnych etykietach i w materiałach producenta.
3. Bisglicynian magnezu — co oznacza określenie „chelat”?
Bisglicynian magnezu to związek magnezu z glicyną — jednym z aminokwasów. Na etykietach można spotkać również określenia takie jak magnesium glycinate, magnesium diglycinate albo magnesium bisglycinate.
PubChem opisuje ten związek jako sól magnezową glicyny, a jego nazwa strukturalna wskazuje na związanie magnezu z dwiema jednostkami glicynianowymi.
Co oznacza „bis”?
Przedrostek bis- informuje tutaj o dwóch jednostkach glicynianowych związanych z magnezem.
W dużym uproszczeniu:
magnez + dwie jednostki pochodzące od glicyny → bisglicynian magnezu.
Dlatego można spotkać także określenie:
diglicynian magnezu.
Czym jest glicyna?
Glicyna jest aminokwasem.
W bisglicynianie nie mamy jednak po prostu luźnej mieszaniny:
magnezu + dodanej osobno glicyny.
Tworzą one określony związek chemiczny.
Dlaczego mówi się o chelacie?
Glicyna może wiązać jon magnezu poprzez więcej niż jedno miejsce w swojej cząsteczce. Stąd bisglicynian jest powszechnie klasyfikowany jako forma chelatowana.
W nazwie strukturalnej PubChem pojawia się zapis bis(glycinato-N,O)magnesium, wskazujący na sposób koordynacji glicyny z magnezem.
W praktyce konsumenckiej słowo:
„chelat”
stało się jednak również bardzo popularnym hasłem marketingowym.
Czy „chelat” oznacza lepszą jakość?
Nie automatycznie.
Chelat opisuje sposób związania jonu metalu z ligandem.
Nie jest sam w sobie certyfikatem:
najlepszej jakości, najwyższej skuteczności ani najlepszego wyboru dla każdej osoby.
Właśnie dlatego warto oddzielić:
znaczenie chemiczne słowa „chelat”
od:
marketingowego komunikatu „premium chelated magnesium”.
Czy bisglicynian jest dopuszczonym źródłem magnezu?
Tak.
Magnesium bisglycinate znajduje się w unijnym wykazie substancji będących źródłami magnezu stosowanymi w suplementach.
To określa jego status jako źródła magnezu.
Nie oznacza jednak oficjalnego unijnego rankingu form.
Bisglicynian a magnez
Podobnie jak przy innych formach:
masa bisglicynianu magnezu nie jest równa masie samego magnezu.
Cząsteczka zawiera również część pochodzącą od glicyny.
Dlatego na etykiecie interesują nas osobno:
źródło: bisglicynian magnezu
oraz:
ilość: mg magnezu.
Glycinate, bisglycinate, diglycinate — dlaczego tyle nazw?
W praktyce rynkowej spotykamy kilka blisko powiązanych nazw.
PubChem podaje między innymi:
magnesium glycinate
magnesium diglycinate
oraz nazwę strukturalną wskazującą dwie jednostki glicynianowe.
Dlatego warto sprawdzać dokładne oznaczenie zastosowane przez producenta, a nie opierać się wyłącznie na dużym haśle z przodu opakowania.
Co nazwa mówi, a czego nie?
Nazwa bisglicynian magnezu mówi:
że mamy konkretną formę magnezu związanego z glicyną.
Nie mówi automatycznie:
że gotowy produkt jest lepszy od wszystkich innych form magnezu, że każdy „chelat” jest identyczny ani że napis „chelated” stanowi samodzielny dowód jakości.
Podsumowanie
Bisglicynian magnezu jest związkiem magnezu i glicyny oraz przykładem formy określanej jako chelatowana.
Najważniejsze rozróżnienie brzmi:
chelat jest pojęciem chemicznym — a nie rankingiem produktów.
Ważna informacja
Vitaminy.pl ma charakter edukacyjny, informacyjny i konsumencki. Publikowane materiały porządkują publicznie dostępne informacje o składnikach, żywności, suplementach i wellness. Nie stanowią diagnozy, porady lekarskiej lub farmaceutycznej ani indywidualnego planu żywienia lub suplementacji. Informacje dotyczące konkretnych produktów należy każdorazowo sprawdzać na ich aktualnych etykietach i w materiałach producenta.
4. Tlenek magnezu — skąd ta nazwa?
Tlenek magnezu to prosty związek chemiczny magnezu i tlenu o wzorze MgO. Jest jednym ze źródeł magnezu dopuszczonych do stosowania w suplementach diety w Unii Europejskiej.
Jego nazwa jest więc bardzo dosłowna:
magnez + tlen → tlenek magnezu.
Czym różni się od cytrynianu czy bisglicynianu?
Przede wszystkim budową.
Cytrynian jest związany z kwasem cytrynowym.
Bisglicynian — z glicyną.
Tlenek magnezu składa się natomiast z magnezu i tlenu.
To przykład nieorganicznego związku magnezu.
Czy „nieorganiczny” oznacza gorszy?
Nie.
W chemii słowo „nieorganiczny” opisuje klasę związku.
Nie jest oceną jakości.
Tak samo jak określenie „organiczny” przy cytrynianie czy bisglicynianie nie jest automatycznie certyfikatem wyższej jakości.
To bardzo ważne, ponieważ język marketingowy często nadaje tym słowom znaczenie inne niż chemiczne.
Tlenek zawiera stosunkowo dużo magnezu w swojej masie
MgO jest niewielką cząsteczką składającą się jedynie z magnezu i tlenu.
Dlatego udział magnezu w masie czystego tlenku jest relatywnie duży w porównaniu z wieloma bardziej rozbudowanymi związkami.
To jednak pokazuje coś ważnego:
wysoki udział magnezu w masie związku i jego biodostępność są dwiema różnymi cechami.
Nie można ich utożsamiać.
A co z biodostępnością?
NIH zwraca uwagę, że tlenek należy do form słabiej rozpuszczalnych, a w niewielkich badaniach magnez z cytrynianu, chlorku, mleczanu i asparaginianu był wchłaniany lepiej niż z tlenku lub siarczanu.
To nie znaczy, że tlenek „nie zawiera magnezu” albo że jest substancją niedopuszczoną.
Oznacza jedynie, że różne związki magnezu mają różne właściwości fizykochemiczne i mogą różnić się stopniem wykorzystania przez organizm.
Czy tlenek jest „tanim magnezem”?
Cena jest cechą produktu i rynku, a nie definicją chemiczną substancji.
Dlatego określenie:
„tani magnez”
nie jest dobrą definicją tlenku.
Na Vitaminy.pl oddzielamy:
to, czym związek jest
od:
tego, jak jest pozycjonowany handlowo.
Jak czytać etykietę?
Jeżeli widzisz:
tlenek magnezu
wiesz, jakie źródło magnezu zastosowano.
Następnie sprawdź:
ile magnezu deklaruje porcja produktu.
Nie należy interpretować całej masy tlenku jako masy samego magnezu.
Czy tlenek jest dozwolonym źródłem magnezu?
Tak.
Tlenek magnezu znajduje się w unijnym wykazie substancji mogących być wykorzystywanych jako źródła magnezu w suplementach.
Ponownie:
dopuszczony nie oznacza „najlepszy”, ale też nie oznacza „gorszy z definicji”.
Opisujemy właściwości — nie przyklejamy produktom ocen bez kontekstu.
Podsumowanie
Tlenek magnezu to prosty nieorganiczny związek magnezu i tlenu — MgO.
Jest dozwolonym źródłem magnezu w suplementach.
W porównaniu z niektórymi bardziej rozpuszczalnymi formami wykazuje niższą biodostępność w badaniach przywoływanych przez NIH, ale jest to jedna konkretna cecha związku, a nie pełna ocena każdego produktu zawierającego tlenek magnezu.
Ważna informacja
Vitaminy.pl ma charakter edukacyjny, informacyjny i konsumencki. Publikowane materiały porządkują publicznie dostępne informacje o składnikach, żywności, suplementach i wellness. Nie stanowią diagnozy, porady lekarskiej lub farmaceutycznej ani indywidualnego planu żywienia lub suplementacji. Informacje dotyczące konkretnych produktów należy każdorazowo sprawdzać na ich aktualnych etykietach i w materiałach producenta.
5. Magnez elementarny — co oznacza na etykiecie?
Na opakowaniu produktu możemy zobaczyć dwie zupełnie różne liczby:
dużą ilość związku magnezu
oraz:
znacznie mniejszą ilość samego magnezu.
To nie musi być błąd.
Kluczem jest pojęcie:
magnez elementarny.
Co oznacza „elementarny”?
W języku suplementów określenie magnez elementarny odnosi się do ilości samego magnezu zawartego w danym związku.
Przykład:
produkt może wykorzystywać:
cytrynian magnezu
ale z punktu widzenia informacji żywieniowej interesuje nas przede wszystkim:
ile magnezu dostarcza zastosowana ilość cytrynianu.
NIH wyjaśnia tę zasadę wprost: ilość magnezu deklarowana w tabeli suplementu odnosi się do magnezu elementarnego, a nie do masy całego związku będącego jego źródłem.
Dlaczego liczby się różnią?
Ponieważ związek chemiczny składa się nie tylko z magnezu.
W cytrynianie część masy przypada na część cytrynianową.
W bisglicynianie — na glicynę.
W L-treonianie — na L-treonian.
W tlenku — na tlen.
Dlatego:
1000 mg związku magnezu nie oznacza automatycznie 1000 mg magnezu.
Czy można samemu obliczyć ilość magnezu?
Teoretycznie jest to możliwe, jeżeli znamy dokładny skład chemiczny, formę związku, jego stechiometrię i ewentualne uwodnienie.
W praktyce konsumenckiej nie ma zwykle potrzeby wykonywania takich obliczeń.
Najważniejsza jest aktualna etykieta konkretnego produktu.
To szczególnie istotne przy nazwach takich jak cytrynian magnezu, ponieważ pod ogólną nazwą mogą występować różne sole i formy uwodnione.
Co prawo wymaga na etykiecie suplementu?
Przepisy UE wymagają numerycznego podawania ilości witamin i składników mineralnych w produkcie. W przypadku suplementów ilość odnosi się do porcji zalecanej do dziennego spożycia, a witaminy i minerały przedstawia się również jako procent odpowiedniej wartości referencyjnej.
Dlatego etykieta może zawierać na przykład:
Magnez — X mg — Y% RWS
oraz osobno informację, z jakiego związku magnez pochodzi.
Co oznacza RWS?
RWS — Referencyjna Wartość Spożycia — pomaga odnieść ilość składnika do wspólnego punktu odniesienia stosowanego na etykietach.
Dla magnezu unijna wartość referencyjna dla osób dorosłych wynosi:
375 mg.
To oznacza, że jeżeli porcja produktu deklaruje określoną ilość magnezu, producent może pokazać również odpowiadający jej procent RWS.
RWS nie jest jednak:
indywidualnym zapotrzebowaniem
ani:
rekomendowaną dawką suplementu dla konkretnej osoby.
Jest wartością referencyjną używaną w oznakowaniu.
Prosty przykład czytania etykiety
Załóżmy, że widzimy:
Magnez: 100 mg — 27% RWS
oraz informację:
źródło: cytrynian magnezu.
Najważniejsza liczba dotycząca samego składnika mineralnego to:
100 mg magnezu.
Nazwa „cytrynian” informuje natomiast, z jakiego związku ten magnez pochodzi.
Nie trzeba dodawać masy cytrynianu ani samodzielnie przeliczać wzoru chemicznego.
Uwaga na duże liczby z frontu opakowania
Front produktu może eksponować liczbę związaną z:
- masą surowca;
- masą całego związku;
- porcją kilku kapsułek;
- kompleksem składników.
Dlatego duża liczba nie zawsze oznacza dużą ilość samego magnezu.
Najlepiej przejść do tabeli lub informacji o składnikach i znaleźć zapis:
Magnez — … mg — …% RWS.
Magnez elementarny a forma magnezu
To dwa różne pytania.
Forma odpowiada na:
Z jakiego związku pochodzi magnez?
Magnez elementarny odpowiada na:
Ile samego magnezu znajduje się w określonej porcji?
Dopiero połączenie tych dwóch informacji daje sensowny obraz etykiety.
Najważniejsza zasada całego klastra Magnez
Możemy ją sprowadzić do jednego zapisu:
FORMA ≠ ILOŚĆ MAGNEZU
Cytrynian, bisglicynian, tlenek czy L-treonian mówią nam, w jakiej formie występuje minerał.
Liczba podana przy słowie „magnez” mówi, ile składnika mineralnego deklaruje produkt.
To jedno rozróżnienie pozwala znacznie lepiej czytać całą kategorię suplementów z magnezem.
Zostań z nami. Vitaminy™
Ważna informacja
Vitaminy.pl ma charakter edukacyjny, informacyjny i konsumencki. Publikowane materiały porządkują publicznie dostępne informacje o składnikach, żywności, suplementach i wellness. Nie stanowią diagnozy, porady lekarskiej lub farmaceutycznej ani indywidualnego planu żywienia lub suplementacji. Informacje dotyczące konkretnych produktów należy każdorazowo sprawdzać na ich aktualnych etykietach i w materiałach producenta.
